Wat al langer duidelijk was, wordt door deze coronacrisis alleen maar bevestigd. Ons gezondheidszorgbeleid is versnipperd en complex. Het is tijd voor een gezins- en gezondheidsbeleid dat volledig bij de deelstaten ligt, dichtbij de mensen. Een nieuwe bevoegdheidsverdeling waarbinnen een ketenaanpak mogelijk is, zowel in Vlaanderen als in Brussel.  Als in het zo geroemde Duitsland het gezondheidsbeleid geen centrale bevoegdheid is, waarom zou dit dan het antwoord zijn voor ons land?

‘Negen ministers voor Volksgezondheid.  Vier is genoeg.  Eén is te weinig’, zo twitterde Guy Tegenbos, de voormalig topjournalist die het gezondheidsbeleid in België en Vlaanderen gedurende decennia gevolgd heeft.  Hij staat daarin niet alleen. Ook professoren als Jan De Maeseneer of socialisten zoals Johan Vande Lanotte hebben al gepleit voor een volledige overdracht van het gezondheidsbeleid naar de deelstaten.

Nochtans horen we de laatste tijd opnieuw stemmen die pleiten voor herfederalisering. Dat is volgens ons geen goed idee. Zelfs voor eenvoudige zaken, zoals het verdelen van RIZIV-nummers voor afgestudeerde artsen, kunnen de pleitbezorgers al jarenlang geen overeenkomst vinden. In Vlaanderen hebben we dit jaren volgehouden om op die manier een goed aanbodbeleid voor artsen te kunnen doen en overconsumptie tegen te gaan.  Maar als zelfs dit niet lukt, waarom zou de rest dan wel lukken?  Een bevalling of een cataractoperatie in een Vlaams ziekenhuis kost 25 procent minder. Die middelen kunnen we inzetten voor extra zorg. In de Vlaamse woonzorgcentra hebben we handen te kort. We krijgen de vacatures niet ingevuld. Er is nog werk aan de winkel. Maar sinds de woonzorgcentra Vlaamse bevoegdheid zijn geworden, zien we er wel al 25 procent meer zorgpersoneel dan in de andere deelstaten.

Vlaanderen heeft de voorbije jaren fiks geïnvesteerd in de uitbouw van een eigen sociale bescherming, die vandaag uitgegroeid is tot een belangrijke levensader van ons zorgbeleid. Wie extra zorg nodig heeft, kan rekenen op het zorgbudget. En nu Vlaanderen bevoegd is voor de kinderbijslag, trekt het via het nieuwe Groeipakket 200 miljoen euro extra uit voor sociale toeslagen en participatietoeslagen. Onze vaccinatiegraad hoort bij de wereldtop, en de levensverwachting is gemiddeld 2,5 jaar hoger dan in Wallonië. Minder mensen sterven aan hart- en vaatziekten, krijgen diabetes of nemen antibiotica dan in de andere landsdelen. 

We hebben een betere uitgebouwde eerstelijnswerking, meer artsen werken met een globaal medisch dossier en we hebben een veel hogere participatiegraad inzake kankerscreenings. Dat is onder andere te danken aan de grotere inzet op preventie in Vlaanderen. Het paradoxale aan deze situatie is dat de gemeenschappen daarvoor betalen, maar de Belgische staat er de vruchten van plukt. Zij geniet immers van de lagere druk op de gezondheidszorg, doordat er logischerwijze minder mensen ziek worden. Preventie is belangrijk en elke gezondheidswinst valt toe te juichen, maar je wordt er financieel  wel niet voor beloond.

Ook op andere vlakken zou de Vlaming er beter van worden als het volledige gezins- en gezondheidsbeleid bij de deelstaten lag. We moeten een duidelijke logica hanteren: kostencompenserende uitkeringen zoals gezins- en gezondheidsbeleid horen bij de gemeenschappen.  Inkomensvervangende uitkeringen (zoals pensioenen, arbeidsongeschiktheid of werkloosheid) horen bij de federale overheid. 

De filosofie achter de staatshervormingen is dat persoonsgebonden bevoegdheden (dus ook volksgezondheid en welzijn, naast onderwijs en cultuur) bij de gemeenschappen horen. Zorg moet zo dicht mogelijk bij de mensen staan. Zodat het zo dicht mogelijk kan aansluiten op wat deze mensen nodig hebben. Zo wordt de Vlaming gemiddeld ouder, wat gepaard gaat met bijkomende ziekten en kwalen. Het is moeilijk om dit aan te pakken, als de bevoegdheden versnipperd zijn. Als je mensen optimaal wil kunnen verzorgen, is het daarom belangrijk om zorg op maat te kunnen aanbieden. Een architect van de staatsstructuur denkt misschien in hokjes, maar ziekte en ouderdom doen dat niet. Het welzijns- en gezondheidszorgaanbod horen dan ook thuis op hetzelfde overheidsniveau.

De coronacrisis heeft een aantal zaken opnieuw op scherp gesteld:  Vlaanderen is wel bevoegd voor de contactopsporing, maar niet voor het testen. Wij zijn bevoegd voor de woonzorgcentra maar slechts gedeeltelijk voor de ziekenhuizen.  De eerstelijnszones in Vlaanderen staan klaar om een beleid kort bij de mensen te voeren, maar omdat we de ziekenhuizen niet kunnen verplichten hieraan te laten participeren kunnen we ze ook niet volop inzetten bij grote gezondheidsuitdagingen.

De coronacrisis heeft ook aangetoond dat je kan samenwerken. De handen in elkaar slaan. Maar daarvoor hoef je de tandpasta niet terug in de tube te duwen, en negeren dat er belangrijke verschillen in visie zijn tussen de deelstaten. Want beleid gaat over keuzes maken. Over de vraag waar onze prioriteiten liggen en waarin we verder willen investeren. In Vlaanderen is het duidelijk dat de keuze ligt op preventie, zorg en welzijn. En dat de Vlaming daar dan ook de vruchten van plukt in zijn dagelijkse leven. Die positieve tendens moeten we nu verder trekken naar het volledige gezondheidszorgbeleid. 

Joachim Coens, voorzitter CD&V

Wouter Beke, Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebestrijding 

    Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.