Naar aanleiding van Rerum Novarum doet voorzitter Joachim Coens een oproep om ambitieus te zijn: “We moeten van Vlaanderen een Blue Zone te maken: een duurzame omgeving en een manier van leven waardoor iedereen in goede gezondheid oud kan worden. We moeten koplopers worden in gezond leven.” In 2017 kregen bijna 1,2 miljoen Belgen antidepressiva voorgeschreven. Daarmee behoren we in Europa tot de koplopers voor wat betreft het gebruik van geneesmiddelen. De medische overconsumptie is een groot probleem in ons land. Mensen moeten net de kans krijgen om te leven, niet gewoon te overleven. Uiteraard moeten we investeren in de zorg, maar we moeten ook de uitgesproken ambitie hebben om te gaan van zorg naar gezondheid. Een grote, maar uiterst belangrijke shift om van Vlaanderen op die manier een Blue Zone te maken. 

Vlaanderen moet de ambitie hebben om een ‘Blue Zone’ of Blauwe Zone aan de Noordzee te worden, een gebied waar mensen door een gezonde levensstijl een gemiddeld hogere levensverwachting hebben. Wereldwijd zijn er nu vijf Blauwe Zones, waaronder het Italiaanse eiland Sardinië en het Griekse eiland Ikaria. “Hoe doen ze dit? Door meer beweging, zingeving, gezond en evenwichtig eten, dagelijkse pauzes uit stress, aandacht voor geliefden en leven in een bruisende sociale omgeving”, aldus Coens.

Het afgelopen jaar: grote investeringen in de zorg 

Precies een jaar geleden stonden onze zorgverleners in het oog van de coronastorm en kwamen een aantal knelpunten in onze gezondheidszorg pijnlijk bloot te liggen. Zowel vanuit de Vlaamse als de federale regering werden ongeziene inspanningen geleverd om daar verandering in te brengen. Voor het zorgpersoneel werd ingezet op loonsverbeteringen, betere arbeidsvoorwaarden en een verlaging van de werkdruk. 

Met resultaat! 

Op Vlaams niveau realiseerden we:

  • 412 miljoen EUR aan koopkrachtverhoging
  • 165 miljoen EUR aan meer man- en vrouwkracht
  • 562 miljoen EUR extra middelen voor o.a. PMH, kinderopvang, jeugdhulp en ouderenzorg
  • Via het Relanceplan Vlaamse Veerkracht kwam er 263 miljoen EUR extra vrij, waarvan 55 miljoen naar digitalisering gaat.

Dat bovenop het uitbreidingsbeleid welzijn, waarbij al 562,5 miljoen extra was voorzien voor de uitbreiding van de capaciteit en extra plaatsen. Jaarlijks betekent dat dus een investering van meer dan een miljard extra voor de zorg- en welzijnssector.


Federaal niveau

Op federaal niveau werd in de globale begrotingsdoelstelling meer dan een miljard extra voorzien voor nieuwe structurele initiatieven, zoals:

  • Het versterken van de zorg rond het bed van de patiënt, extra tewerkstelling ter ondersteuning van de verpleegkundigen en zorgkundigen, een verbetering van de arbeidsomstandigheden en de opleiding verpleegkundigen via het zorgpersoneelsfonds (402 miljoen EUR)
  • Een opwaardering van de lonen van het federaal zorgpersoneel en betere arbeidsomstandigheden met het sociale akkoord (600 miljoen EUR)
  • Het verhogen van de toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg (200 miljoen EUR) 

Daarnaast worden ook inspanningen geleverd op het vlak van gezondheid:

  • Het actieplan mentaal welzijn ‘Zorgen voor morgen’ van de Vlaamse regering betekent een investering van 25 miljoen EUR
  • De federale regering heeft beslist dat vanaf 2022 de groeinorm voor het gezondheidsbudget niet langer 1,5%, maar 2,5% zal bedragen. De regering zal hiermee tegen 2024 zo’n 3 miljard EUR bijkomend hebben geïnvesteerd in gezondheidszorg. 
     

Van zorg naar gezondheid 

Vandaag willen wij ook inzetten op de gezondheid van mensen. De focus ligt nog te veel op het curatieve en te weinig op het preventieve. 

Belgen zijn in Europa koploper wat betreft het gebruik van geneesmiddelen. In 2017 kregen bijna 1,2 miljoen Belgen antidepressiva voorgeschreven. In een gezondheidsenquête van Sciensano (2018) gaf 7,6% van de mensen aan dat ze de laatste 2 weken een voorgeschreven antidepressivum hadden genomen.
Ongeveer 20% van de Vlamingen heeft al eens slaappillen genomen. In diezelfde gezondheidsenquête van Sciensano gaven 12,3% van de mensen aan dat ze de laatste 2 weken een voorgeschreven slaap- of kalmeermiddel hadden genomen. Nochtans hebben die middelen soms bijwerkingen zoals sufheid en concentratiestoornissen, en zijn ze mogelijk verslaven.

Een ongezonde levensstijl en het daaruit voortkomende overgewicht draagt ook bij aan, bijvoorbeeld, hartaandoeningen en diabetes (waartegen dan medicatie nodig is). 

Mensen pillen laten slikken is de makkelijkste oplossing, maar is het ook altijd de beste?
Uiteraard zijn geneesmiddelen voor veel mensen een noodzakelijke oplossing. Maar we moeten ook inzetten op het voorkomen van problemen. Dé wonderpil is er niet en zal er wellicht ook niet komen. We moeten gaan voor een totale benadering, waarbij we de problemen met de wortel aanpakken.

Oproep: laten we van Vlaanderen een ‘Blue Zone’ maken

Blue Zones zijn gebieden waarvan de bevolking een specifieke levensstijl en leefomgeving deelt en waar de mensen gemiddeld langer leven. Het zijn ook plekken waar mensen niet dicht op elkaar, maar wel hecht samenleven. 

Een Blue zone is dus gezonde leefomgeving waar mensen dankzij een gebalanceerde en kwalitatieve levensstijl langer en gelukkiger leven. Dit wordt bereikt dankzij enkele belangrijke gemeenschappelijke kenmerken:

  • Voldoende bewegen in een aangename leefomgeving
  • Gezond en evenwichtig eten
  • Genieten van het leven
  • Een betekenisvol leven
  • Sociale verbondenheid 

Deze vorm van leven mag geen ticket uit de loterij zijn. Het is niet de bedoeling dat zo kunnen leven, afhangt van waar je geboren bent. Ook moet deze levenswijze betaalbaar zijn voor iedereen. Het is onaanvaardbaar dat mensen met een lager inkomen minder lang leven omdat een gezonde levensstijl voor hen niet betaalbaar is. 

Iedereen moet ook kunnen leven in een goede omgeving. Een zuivere bodem en een schone lucht spelen immers een belangrijke rol in de gezondheid van mensen. Niet iedereen moet per se naar de fitness of een marathon kunnen lopen, maar een wandeling in het groen mag geen overbodige luxe zijn. Daarom is het voor mensen die in steden wonen van belang dat er voldoende groen is en er mogelijkheden tot wandelen en fietsen geboden worden.

Ook de verbinding tussen mensen is van cruciaal belang voor de (mentale) gezondheid. Eenzaamheid en mentale problemen zijn de grote kwalen van deze tijd. Mensen moeten de tijd en ruimte hebben om zorg te dragen voor elkaar. Dat geeft zin aan het leven en draagt bovendien bij tot een sociaal leven. Hiermee kunnen we ook een halt toeroepen aan de vervreemding tussen mensen. 

Laten we van Vlaanderen een Blue Zone maken, door in te zetten op het belang van beweging, gezonde en evenwichtige voeding, dagelijkse pauzes uit stress, en aandacht voor geliefden en een gezonde sociale omgeving. 

Joachim Coens: “We moéten niet aanvaarden dat we leven onder stress, vervuiling en vervreemding van elkaar. Mensen zijn belangrijk, de wereld waarin ze leven moet een plek zijn waar ze zich thuis, veilig, gezond en gerespecteerd voelen.”